Γρήγορη αναζήτηση
Απώλεια προσοχής – προβλήματα συγκέντρωσης (σε ενήλικες)
Οι διαταραχές ελλειμματικής προσοχής και συγκέντρωσης αφορούν την αδυναμία ενός ατόμου να επικεντρωθεί σε ένα συγκεκριμένο θέμα ή κατάσταση. Μπορεί να είναι προσωρινές ή μόνιμες και να εμφανίζονται για σύντομο ή παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Συχνά συνδέονται με παρορμητικότητα ή υπερκινητικότητα.
Λόγω του ανοργάνωτου τρόπου ζωής και των πολλών δραστηριοτήτων στις οποίες εμπλεκόμαστε, η συχνότητα εμφάνισής τους αυξάνεται. Γίνονται ιδιαίτερα ενοχλητικές όταν επηρεάζουν σημαντικές πτυχές της καθημερινότητας.
Παρόλο που ορισμένες φορές αποτελούν πραγματική αιτία ανησυχίας, τις περισσότερες φορές οφείλονται σε εξωτερικούς παράγοντες κινδύνου και όχι σε συγκεκριμένη παθολογία.
Αιτίες απώλειας προσοχής και προβλημάτων συγκέντρωσης
Ο κύριος βιολογικός μηχανισμός σχετίζεται με την αστάθεια των επιπέδων οιστρογόνων, οι οποίες επηρεάζουν τη συγκέντρωση των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο. Αυτή η ορμονική ανισορροπία παρατηρείται συχνότερα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
Επιπλέον, ορισμένοι παράγοντες κινδύνου μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη διαταραχών συγκέντρωσης:
- Ψυχοσυναισθηματικό στρες
- Λήψη ορισμένων φαρμάκων
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Χρήση ναρκωτικών
- Στέρηση ύπνου
- Ηχορύπανση
- Απότομες μεταβολές θερμοκρασίας
- Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες (π.χ. ξαφνική διακοπή καφεΐνης)
- Φόβος και αίσθημα νευρικότητας
- Προβλήματα στην οικογενειακή ή επαγγελματική ζωή
- Ακραία κόπωση και διαταραχές ύπνου
Καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε διαταραχές συγκέντρωσης:
- Άγχος και διαταραχές πανικού
- Κατάθλιψη
- Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)
- Μολυσματικές ή μεταβολικές ασθένειες
- Εγκεφαλικό Αγγειακό Επεισόδιο
Κλινικές εκδηλώσεις που σχετίζονται με διαταραχές συγκέντρωσης
Οι διαταραχές συγκέντρωσης και προσοχής συχνά συνοδεύονται από εκδηλώσεις που αφορούν τη σφαίρα της σκέψης, όπως:
- Δυσκολία στη σκέψη και τον αποπροσανατολισμό
- Δυσκολία οργάνωσης και ολοκλήρωσης εργασιών
- Διαταραχές μάθησης και μνήμης
- Προβλήματα ορθολογικής επεξεργασίας
- Αίσθημα αποστασιοποίησης από την πραγματικότητα («ονειροπόληση»)
- Απώλεια λόγου (αφασία)
- Άγχος
Ανάλογα με την υποκείμενη αιτία, ενδέχεται να παρατηρηθούν και πρόσθετα συμπτώματα.
- Σε λοιμώδη νοσήματα: πυρετός, ρίγη, πονοκέφαλος, διογκωμένοι λεμφαδένες, εξάνθημα, ναυτία, εμετός, λήθαργος ή σπασμοί.
- Σε μεταβολικές διαταραχές: αρρυθμίες, κόπωση, σύγχυση, δύσπνοια, μυϊκή αδυναμία, αλλαγές βάρους, αυξημένη δίψα και αλλοιώσεις του δέρματος.
- Μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο: έντονος πονοκέφαλος, φωτοφοβία, διαταραχές βάδισης και ισορροπίας, μούδιασμα, παραισθησίες, σύγχυση και διαταραχές όρασης ή ομιλίας.
- Σε αγχώδεις καταστάσεις: αϋπνία, τρόμος, μυϊκές συσπάσεις, ταχυκαρδία, εφίδρωση, ξηροστομία, ευερεθιστότητα και αίσθημα εσωτερικής έντασης.
- Σε καταθλιπτικές καταστάσεις: διαταραχές ύπνου, απώλεια βάρους, αδιαφορία, θλίψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ανηδονία και σε σοβαρές περιπτώσεις σκέψεις θανάτου.
- Στη ΔΕΠΥ: υπερκινησία, υπερβολική ομιλία, αδυναμία παραμονής σε ησυχία, δυσκολία στις διαπροσωπικές σχέσεις και συχνή απώλεια αντικειμένων.
Υπάρχει θεραπεία για απώλεια προσοχής και προβλήματα συγκέντρωσης σε ενήλικες;
Ο βασικός στόχος της θεραπείας είναι η αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας. Όταν τα αίτια είναι εξωτερικοί παράγοντες κινδύνου, συνιστάται τροποποίηση του τρόπου ζωής: αποχή από αλκοόλ, καφεΐνη και ναρκωτικά, ισορροπημένη διατροφή, επαρκής ύπνος (τουλάχιστον οκτώ ώρες), τακτική άσκηση και εξάλειψη στρεσογόνων παραγόντων.
Σε διαταραχές συγκέντρωσης κατά την εμμηνόπαυση συνιστάται ορμονική ρύθμιση με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Για τη ΔΕΠΥ εφαρμόζεται συνδυασμός συμπεριφορικής θεραπείας και φαρμάκων (αμφεταμίνες, αντισπασμωδικά, αντικαταθλιπτικά). Οι αγχώδεις διαταραχές αντιμετωπίζονται με γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία και αγχολυτικά, ενώ η κατάθλιψη με αντικαταθλιπτικά και ψυχοθεραπεία. Η θεραπεία εγκεφαλικού επεισοδίου στοχεύει στην αποκατάσταση της εγκεφαλικής αιματικής ροής (ισχαιμικό) ή στη μείωση της αιμορραγίας (αιμορραγικό). Οι λοιμώξεις αντιμετωπίζονται με εξειδικευμένη φαρμακευτική αγωγή ανάλογα με το παθογόνο (αντιβιοτικά, αντιιικά, αντιφλεγμονώδη).
Συμπέρασμα
Οι διαταραχές συγκέντρωσης και προσοχής αποτελούν ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που μπορεί να προκύψει τόσο από εξωτερικούς παράγοντες (στρες, κακές συνήθειες, έλλειψη ύπνου) όσο και από υποκείμενες παθολογίες (ΔΕΠΥ, κατάθλιψη, εγκεφαλικό). Η έγκαιρη αναγνώριση της αιτίας είναι καθοριστική για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η βελτίωση του τρόπου ζωής σε συνδυασμό με κατάλληλη ιατρική ή ψυχοθεραπευτική υποστήριξη μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Βιβλιογραφία:
Harrison’s Principles of Internal Medicine, 20 Edition, McGraw-Hill Professional
What Makes You Unable to Concentrate?, link: https://www.healthline.com/health/unable-to-concentrate
Attention and concentration problems, link: https://synapse.org.au/fact-sheet/attention-and-concentration-problems/
